“Kalfalık Sınavında Kaç Soru Var?”
Giriş kısmında kendimi bir araştırmacı gibi düşünerek söze başlamak istiyorum: Mesleki eğitim sürecinin önemli bir aşamasına, yani Kalfalık Belgesi sınavına dair merak edilen bir soruyu — “kaç soru var?” — irdelemek üzere kalemi (ya da klavyeyi) elime alıyorum. Çünkü bu soru yalnızca bir sayı sorusu değil; eğitim politikalarından sınavın tarihine, adayların sınav kaygısına kadar pek çok toplumsal boyutu içeriyor. Şimdi hep birlikte bu sınavın tarihsel arka planına bakacak, günümüzdeki akademik tartışmaları ele alacak ve sonunda en net haliyle “kaç soru var?” sorusuna cevap vereceğiz.
Tarihsel Arka Plan
Türkiye’de mesleki eğitimin belgelendirme süreçleri, özellikle 3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile önemli bir dönüşüme uğramıştır. Bu kanun çerçevesinde çıraklık‑kalfalık‑ustalık gibi aşamalar yalnızca geleneksel el sanatları ya da zanaatla sınırlı kalmayıp daha geniş meslek gruplarına yayılmaya başladı. Bu bağlamda, kalfalık sertifikası almak isteyen adaylar için önceki öğrenmelerin tanınması, sınav süreçleri ve belgelendirme aşamaları geliştirildi.
Zaman içinde sınav formatları da değişti; klasik yazılı sınavlardan elektronik sınavlara (e‑sınav) geçiş hızlandı. Bu geçiş, formattan sorunun sayısına, değerlendirme kriterlerine kadar pek çok alanda güncelleme gerektirdi. Örneğin, eski dönemlerde her dal için farklı soru sayıları olabilirken, güncel kılavuzlarda daha standart bir yapı benimsenmiş durumda. Örneğin, 2019‑2020 yılına ilişkin kılavuzda şunu görüyoruz: “kalfalık ve ustalık teorik e‑sınavı … çoktan seçmeli olarak hazırlanacak toplam 50 soru üzerinden tek oturumda yapılır.” ([MEB Mesleki Eğitim][1])
Yani tarihsel olarak bakıldığında sınavın soru sayısı farklılaşabilmiş olsa da günümüzde belirli bir standart haline gelmiş durumda.
Günümüzdeki Durum ve Akademik Tartışmalar
Bugün, mesleki eğitime dair akademik çalışmalarda birkaç önemli konu öne çıkıyor:
– Birincisi, sınavın ölçme ve değerlendirme adilliği: 50 soru üzerinden yapılan tek seanslı bir sınavın, adayların tüm öğrenme kazanımlarını kapsayıp kapsamayacağı tartışılıyor.
– İkincisi, e‑sınav formatının erişim ve fırsat eşitliği açısından hangi avantajları veya dezavantajları barındırdığına dair çalışmalar var. Sınavın elektronik olması avantaj yaratırken, sınava erişim imkanları açısından bazı dezavantajlara da işaret ediliyor.
– Üçüncüsü, sınavın sadece teorik bilgiye mi yoksa uygulamaya dayalı becerilere mi ağırlık verdiği üzerine tartışma sürüyor. Çünkü mesleki eğitim alanında “kalfalık” yalnızca teorik sınavla değil, pratiğe yakın becerilerle de ölçülmeli yönünde görüşler bulunuyor.
Bu bağlamda “kaç soru var?” sorusu salt bir sayı değil; sınavın yapısı, formatı, aday üzerindeki etkisi ve sistemin bütünlüğü açısından bir pencere işlevi görüyor. Günümüzde standart olarak 50 soru belirlenmiş durumda ancak alan/dal farklılıkları, soru türleri ve süre ile ilgili detaylar her sınav dönemi için değişebilir. Örneğin, kılavuzda açıkça belirtiliyor: “alan/dalların alan ortak dersleri ile dal derslerindeki öğrenme kazanımlarından … toplam 50 soru üzerinden tek oturumda yapılır.” ([Öğrenci Burs Başvurusu][2])
Kaç Soru Var? – Net Cevap
E‑sınav formatında, 50 soru üzerinden yapılmakta olduğu belirtilmiştir. ([MEB Mesleki Eğitim][1]) Bu 50 sorunun her biri çoktan seçmeli formattadır ve oturum süresi genellikle 45 dakika olarak belirlenmiştir. ([MEB Mesleki Eğitim][1]) Bu rakamlar, sınavın tüm alan/dallar için geçerli olan genel çerçevesidir.
Ancak dikkate alınması gereken hususlar şunlardır:
– Bu sayı yalnızca teorik e‑sınav kısmını kapsar; pratik (beceri) sınavı farklı içerik ve süreye sahip olabilir.
– Alan/dal bazında soru türleri değişebilir; örneğin test‑çoktan seçimli, doğru‑yanlış gibi çeşitler olabilir.
– Süreçler ve kılavuzlar zamanla güncellenebilir; bu yüzden sınava girecek adayların ilgili yılın güncel kılavuzunu incelemesi önemlidir.
Sonuç ve Okuyucuya Davet
Özetle, kalfalık sınavında kaç soru var? sorusunun cevabı güncel durumda 50 soru olarak karşımıza çıkıyor. Ancak bu basit görünen yanıtın arkasında, mesleki eğitim sisteminin dönüştüğü yapılar, adil değerlendirme mekanizmaları ve sınav formatlarının adeta birer belgesi yatıyor.
Sizce mesleki eğitim sistemimizde bu sınav formatı yeterli mi? 50 soru ile bir kalfa adayının yeterli ölçüde değerlendirilmesi mümkün mü? Ayrıca kendi deneyimleriniz varsa – mesela bir kalfalık sınavına girdiniz mi, soru sayısı ve süresi nasıl geldi, pratik kısmı nasıldı – bunları paylaşabilirsiniz. Bu sayede yalnızca sayısal bir bilgiyle kalmayıp, sistemin aday açısından nasıl algılandığını da birlikte tartışabiliriz.
Etiketler: #KalfalıkSınavı #MeslekiEğitim #EğitimSınavları #MeslekiBelgelendirme
[1]: “KALFALIK ve USTALIK TEORİK e-SINAV KILAVUZU”
[2]: “Kalfalık Ustalık Usta Öğreticilik E-Sınav Kılavuzu 2025”