Patent Verilemeyecek Konular ve Buluşlar Nelerdir?
İzmir’in sıcacık havasında, bir çay bahçesinde otururken, birden aklıma patent verilemeyecek buluşlar geldi. Hani, insanın kafasında bir fikir belirir de, “Vay be, bunun patenti alınsa ne kadar büyük iş yapılır!” dersiniz ya… Ama bir noktada fark edersiniz ki, bu fikrin patenti alınması bir yana, olamayacak bir şey olduğunu anlamak biraz zaman alır. Aslında, patent verilemeyecek buluşlar da hayatımızın bir parçası haline gelmiş durumda. Kim bilir, belki de bir gün benim bu buluşum da patentten geçmez diye düşündüğüm bir şey vardır. Neyse, derin düşüncelere dalmadan önce, patent verilemeyecek konular ve buluşlar nelermiş, bir göz atalım!
1. Doğa Kanunlarını Değiştiren Buluşlar
Bunu yazarken, birden iç sesim devreye girdi:
“Ya bir insanın doğa kanunlarını değiştirmesi mümkün mü? Yani yerçekimiyle falan oynayacak mıyız? Bir gün ‘Ben yerçekimini iptal ettim’ diye patent mi alacağız?”
Evet, gerçekten, doğa kanunları üzerinde yapılacak herhangi bir buluş patent almayı geçin, belki de hakaret sayılır. Yerçekimini değiştiren bir cihaz icat ederseniz, “patent verilemez” diye bir cevap alırsınız, çünkü fiziksel gerçekliklerle oynayamazsınız. Düşünün, elinizde bir cihaz var, yere düşmek yerine havada süzüleceksiniz. Ancak bu cihazı üretmeniz, tamamen fiziği alt üst ederdi ve ne yazık ki “sadece” hayal ürünü kalırdı. Patentler, doğa kanunlarıyla eğlenmeyecek kadar ciddi konulardır!
2. Fikirler, Buluşlar Değil, Sadece Hayaller
Bir arkadaşım geçen gün bana şöyle dedi:
“Abi, çok sağlam bir fikir buldum. Uyandığımda uykuyu patentlesem. Yani, herkesin bir sabah uyandığında ‘Uyandım, başka bir dünya’ dediği o anı, ben tescilleyebilirim. Sadece patentim olacak, bir de uyanınca zengin olurum.”
Tabii, patent verilemeyecek buluşlardan biri de tam olarak bu. Çünkü fikirler patentlenemez. Mesela uyandığınızda ne hissettiğinize dair bir buluş yapmanız mümkün değil. Ama bana sorarsanız, patent almayı geçin, uykudan sonra sabah çayı içerken “Aç gözlülük bu kadar” demekten başka bir şey yapmayız. “Uykuyu patentle” ne kadar komik bir fikir olsa da, fikirlerin hukuki bir anlamı yok. Sadece fikirlerinizi pratiğe dökmek ve bunları somutlaştırmak önemli. Yoksa ‘uyandığında zengin olma’ projesi, patentin en güzel reddedilen türü olabilir.
3. Zamanı Dondurmak ya da Geleceğe Gitmek
Evet, doğru okudunuz. Zamanı dondurmak veya geçmişe gitmek üzerine bir patent almak istiyorsanız, buradan size bir haberim var: Hadi canım! Eğer zaman makinesi icat ettiyseniz, önce bunu gizli tutmak zorundasınız. Çünkü geleceği görmek, geçmişe gitmek, zamanı dondurmak… bunların hiçbiri patentle korunamaz. Ne de olsa, bir gün zamanın durduğu bir anı patentlesem, herhalde sabah saat 6’da alarm çalar ve “Donduruldu!” mesajı alırım.
Ama, “Ya bir gün, bu tür teknolojiler gerçekten mümkün olursa?” sorusu kafamı karıştırıyor. Ancak şimdilik, bilim kurgu filmleri dışında geçerliliği olmayan bir patent türü olduğunu kabul etmek gerek.
4. Evrende Sadece Beni Sevecek Bir İnsan Yapmak
Geçenlerde arkadaşım, “Buldum! Bir patentim olsa, insanları duygusal olarak birbirine bağlayacak bir cihaz icat ederim,” demişti. “Herkes, sadece bana ait bir kişiyle mutlu olacak. Kısaca, ben bir aşk simülasyonunu patentleyeceğim.”
Valla, gerçekten biraz şüpheli… Kimse başkasının duygularını kontrol etme hakkına sahip olamaz. Yani, birini “aşk” ile bağlamak falan, patent verilemeyecek konular arasında yerini alır. Evrenin en büyük buluşlarından biri olsa da, duygusal bağları kurmak, sadece kişisel özgürlükler üzerinden yapabileceğimiz bir şeydir. Kimse birinin kalbini bir “cihaz” ile kontrol edemez. Aksi takdirde, sürekli “Evet ama seni sevmek zorundayım mı?” gibi diyaloglar başlar. O yüzden boşuna patent almayı hayal etmeyin, birinin kalbini kazanmak çok daha doğal yollardan olmalı.
5. Efsanevi Sıfır Kilolu Tatlılar
Hayal edin, sıfır kalorili, tamamen tatlı tadında olan ama hiç kilo aldırmayan bir tatlı buldunuz. Herkes bunu patentlemek ister, değil mi? Hangi akıllı insan, tatlıyı hem yediği gibi hem de “kilo aldırmıyor” gibi bir buluşu patentlemek istemez ki? Ama ne yazık ki, doğada zaten böyle bir şey yok. Hiç bir tatlının sıfır kalori olması, bu kadar gerçek dışı bir durumun patentlenmesi de imkansızdır. Tatlının büyüsüne saygı gösterelim, ama kalorisi de olacak, başka yolu yok.
6. Bir Yılbaşı Ağacı, Ama Her Zaman Dönüşen, Süslenmeyen
“Bir gün bir yılbaşı ağacı buldum, gerçekten harika. Şöyle bir şey ki, her yıl dönüp farklı bir şekilde süslenecek! Ve işte bu harika buluşum, patenti kesinlikle alabilir!” dediğimde, iç sesim şöyle karşılık verdi:
“Yani ağacı döndürmek mi patentliyorsun, kardeşim? Orada bir şıklık yok. O zaman bütün ağaçlar zaten dönüyor!”
Bunu düşündükçe, gerçekten de bazen “patent verilemeyecek buluşlar” gerçekten öyle bir durum haline geliyor ki, herkesin zaten bildiği bir şeyin patentini almak imkansız. Çünkü gerçekten; akıl, teknoloji ve estetikle uyumlu olan her şeyin bir sınırı vardır.
Sonuç: Hangi Buluşlar Patent Alabilir?
Sonuç olarak, patent verilemeyecek buluşlar biraz da hayatın en absürt ve ulaşılması imkansız kısımlarına hitap ediyor. Tabii ki, bazen herkesin hayal edemediği bir şeyi patentlemek büyük bir iş gibi görünebilir ama unutmayın, hayal gücünüz ne kadar yaratıcı olsa da, bazı konularda sadece sınırlar vardır. Patentin sihri, gerçek dünyada geçerli olan somut ve uygulanabilir fikirlerde gizlidir. Gerisi, biraz eğlencelik bir hayal!