Türkiye’deki İlk Rapçi Kimdir?
Hayatımda en çok düşündüğüm şeylerden biri, aslında bazen düşündüğüm şeylerin en anlamsız olanları. Ne demek istediğimi birazdan anlayacaksınız. Bugün, rap müziğin Türkiye’deki tarihi yolculuğuna çıkıyoruz ve bu yolculuğun başındaki “ilk rapçi”yi keşfe çıkıyoruz. Tabii ki sadece tarihi bir inceleme yapmaya niyetim yok. Hepimiz rap’i eğlence, dans ve hırs dolu bir patlama olarak biliyoruz ama işin içinde bir sürü komik detay var, hem de fazlasıyla. O yüzden bu yazı, hem eğlenceli, hem düşündürücü, hem de biraz beni (tamam, belki çok biraz) gülünç duruma düşüren bir yazı olacak.
Neden İlk Rapçi?
İzmir’de bir arkadaş ortamı düşünün. O ortamda bir soru sorulmuş: “İlk rapçi kimdir?” Hemen aklıma gelen şey şu: “Birisi yerden bitme bir mikrofona el atmış ve rap yapmaya başlamış olmalı… ve tabii o an, kendisini dünyanın en havalı insanı gibi hissetmiştir.” Ama işin gerçeği, Türkiye’de rap müzik ilk ne zaman yapılmaya başlandı? Kimdir o meşhur “ilk rapçi”?
Bir anda kafamda, eski zamanlarda, yıllarca önce mikrofonla “dönmüştür” diye düşündüm. Hadi, bu konuyu daha da derinleştirelim.
Türkiye’deki İlk Rapçi Kimdir?
Çok uzağa gitmeye gerek yok aslında, çünkü Türkiye’deki ilk rap müziği 1980’lerde sahneye çıkmaya başladı. Evet, yanlış duymadınız, 1980’lerde… O zamanlar rap, Amerikan kültürünün bir parçası olarak bizlere ulaşmıştı. Zaten rap deyince akla gelen isimlerden biri olan Ceza bile “Neyim Var Ki” şarkısını 2000’lerin başında yaptı. Ama bu işler biraz karmaşık. İlk rap müziğini Türkiye’de kim söyledi, ne zaman söyledi, hala tartışılan bir konu.
Birçok kişi, Ceza’nın en büyük rap sanatçısı olduğunu savunsa da, Türkiye’deki rap tarihinin ilk adımlarını atan kişi aslında 1990’larda sahneye çıkan ve müzik dünyasında adını duyuran “Ferdi Tayfur” gibi isimlerden önce gelen bir grup “dönüşüm” aracıdır. Gerçekten de “ilk” rapçiyi belirlemek zor. Çünkü bu işler biraz daha karmaşık bir hal aldı.
Birçok tarihçi, bu ilk rapçinin 1990’ların başında başta İstanbul olmak üzere büyük şehirlerde, kendi aralarındaki rap müzikle alakalı şarkılarla tanınan bir grup olduğunu savunuyor. Ancak bu, tamamen subjektif bir konudur. Bu yüzden “ilk” rapçiyi kesin olarak söylemek, benim gibi hafif kararsız insanlara fazla zorlayıcı. Yine de bazı efsane isimler, bir zamanlar Türkiye’deki “ilk” rapçilik rolünü üstlendi. Kimdi bunlar? Daha fazla derinleşmeye ne dersiniz?
Şimdi Biraz Da Benimle Dalga Geçelim!
Ya da belki de şu anki gibi biraz kendi içimde düşünmeye devam ediyorum. Ben de bir İzmirli olarak, arkadaş ortamlarında sıkça bu tür konulara değinirim. Hep de şunu düşündüm: Eğer 80’lerde ben bir rapçi olsaydım, muhtemelen şarkı sözlerim böyle olurdu:
“İzmir sokakları, deniz kokulu,
Sözlerimle büyürüm, rapim hep dolu.”
Tabii ki, arkadaşlarım bana gülüp geçerdi, ama işin komik tarafı, aslında benden daha önce bu işi yapan isimler vardı. İşte o yüzden, rap müziği Türkiye’ye girmeden önceki dönemi düşünmek, hem eğlenceli hem de düşündürücü bir iş. “İlk rapçi kimdir?” sorusunu sormak, bana bazen, kahvemi içerken fark etmeden düşündüğüm şeylerden birine dönüşüyor.
Rap’in Türkiye’ye Gelişi ve O İlk Adımlar
Şimdi gelelim asıl meseleye: Türkiye’de rap müzik tam olarak nasıl doğdu? Şu an rap müzik deyince aklımıza gelen Ceza, Sagopa K, Fuat gibi isimler, çok sonradan bu kültürü sahiplenmeye başladılar. Ama 1980’lerin sonunda rap, gerçekten de herkesin ilgisini çekmeye başladı. Hem de hiç beklenmedik şekilde. Türkiye’de bu tür müzik ilk başta underground bir kültür olarak doğdu ve zamanla popülerleşti. Tabii ki her şey gibi, rap müzik de zamanla topluma entegre oldu ve bir çeşit kültürel devrim gibi yerleşti.
Bir zamanlar, o dönemler çok popüler olan Amerikan rap’leriyle büyüyen gençler, Türkçe rap yapmaya başladılar. Bu, gerçekten de çok önemli bir adımdı. Hatta o yıllarda bir arkadaşım “Ya biz de neden rap yapmıyoruz?” diye sordum ve dedim ki: “Şu an rap müzik tarihi yazılıyor, kim bilir belki biz de bir gün şarkı sözü yazarız.” Tabii o zamanlar pek iyi rap sözleri yazmadım ama asıl mesele burada değil, değil mi?
Sonuç
Sonuçta, Türkiye’deki ilk rapçiyi bulmak ve tarihini araştırmak bazen düşündüğümden çok daha karmaşık bir iş olabiliyor. Ama şunu söyleyebilirim ki, bu rap müzik Türkiye’ye girdiği andan itibaren, yalnızca müzik dünyasını değil, aynı zamanda bir kültürü de dönüştürmeye başladı. Kimdi ilk rapçi, bunu net bir şekilde söylemek belki de imkansız ama önemli olan şu: Rap müzik, Türkiye’deki gençlik kültürünün temel taşlarından biri haline geldi.
Ve şimdi ben, belki 10 yıl sonra, ya da belki de 10 yıl önce, İzmir’de kahve içerken hala bir soru soracağım: “Türkiye’deki ilk rapçi kimdir?”