Y Eksenine Paralel İse Eğim Nedir? Matematikle Arası İyi Olmayanların Gözünden
İzmir’de bir kafe, bir arkadaşımla kahve içiyorum, her şey normal, ama içimden bir ses “Y eksenine paralel ise eğim nedir?” diye soruyor. Nereden çıktı bu şimdi? Ya da doğru söylemek gerekirse, “Bu matematik konusu ne zaman kafama girecek ve aklımda dönüp duracak?” sorusu. İşte bu yazı, o anlardan biri!
Çünkü, öyle ya da böyle, çoğumuzun hayatında bir şekilde yer bulan bu matematiksel kavramı hem komik hem de kafa karıştırıcı bir şekilde ele alacağım. Evet, hayatımdan esinlenerek eğimi anlamaya çalışırken, bu soruyu anlamanın derinliklerine inmeye karar verdim. Ve belki de işin komik kısmı, bu yazıyı yazarken kafamda sürekli “Matematikle aram pek yoktu, neden şimdi uğraşıyorum?” diye geçiren bir iç sesin olması.
Y Ekseni Nedir? Eğim Nedir? Şimdi Hadi Ciddileşelim!
İlk önce, Y eksenine paralel olması durumu nedir, biraz oraya odaklanalım. Eğer bir doğrunun Y eksenine paralel olduğunu söylüyorsak, demek ki o doğru dikey bir çizgi. Yani, orada eğim sıfır değil, sonsuz! Hadi, bir dakika duralım. Sonsuz mu? Matematik, her zaman bir şekilde insanı bir büküntüye sokmayı başarıyor.
Bunun anlamı şu: Eğer bir doğru, Y eksenine paralel ise, aslında bu doğru hiçbir şekilde yatay hareket etmiyor. Yani bu doğru, yukarıdan aşağıya doğru sonuna kadar düz bir şekilde iner ya da çıkar. Eğimi ise… tahmin edin …sonsuz!
Bunun Gerçek Hayattaki Karşılığı Ne Olur?
İzmir’de, her sabah kahvemi alıp işe gitmek için bir yandan şehri gözlemliyorum. Ve bir gün, bir arkadaşımın “Bugün seni görmemek için Y eksenine paralel kaçtım!” dediğini hatırladım. İşte o an düşündüm: “Y eksenine paralel bir yol, bazen bizlerin yaşamına çok benziyor. Yani, ne kadar denesek de, sonsuza kadar bir şeylere takılıp, bir noktada durduğumuzu hissediyoruz.”
Evet, bu doğru. Her sabah, iş yerime giderken, bazı insanların beni geçmesini beklerken hissettiğim şey aslında bir “eğim” sorusu. Eğer önümdeki kişi bana paralel bir çizgide hareket ediyorsa, yani sürekli aynı hızda ve yolda ilerliyorsa, “Hey! Biraz daha hızlı git, seni geçmek istiyorum” diye içimden geçiriyorum. Ama Y eksenine paralel bir şeyin varlığı… O çok farklı bir şey. Hızlanamıyorsun, duramıyorsun, her şey sabit. Biraz Y eksenine paralel bir yolculuk gibi hissettiriyor.
Y Eksenine Paralel Eğim: Sonsuz Hız mı, Hareketsizlik mi?
Arkadaşımın bana söylediği şu cümle: “Eğim sıfır olursa, her şey çok durağan olur.” diye bir espri yapmıştı, ama bu aslında çok derin bir gerçek. Eğer Y eksenine paralel bir çizgi olsaydı, o çizgi kesinlikle hiçbir yere gitmiyor olurdu. Kendi başına var ama etrafıyla bir etkileşime girmiyor. Aynı, bazen hayatın monotonluğunda hissettiğimiz gibi. Evet, günlük yaşam bazen bize Y eksenine paralel bir eğim gibi gelir.
Açıkçası, eğim dediğimizde, bazen bir şeyin ne kadar hızlı değiştiğini düşünmeliyiz. Yani, eğimin sıfır olduğu durumda, hiçbir şey değişmiyor, her şey sabit kalıyor. Ama eğim sonsuzsa, her şey aşırı hızlı bir şekilde değişiyor. Yani bu iki uç, hayatımızın ne kadar değişken olabileceğine dair biraz ilham veriyor. Ne zaman bir şeylere takılsak, “Yağmurlu bir günde Y eksenine paralel bir yerde duruyor gibiyim” dediğimizde, aslında hayatımızın çok düz bir çizgide ilerlediğini fark ediyoruz.
İç Sesimle Yine Sohbet Ediyorum: “Buna Değinmeden Geçemem!”
“Y eksenine paralel eğim nedir?” sorusunu duyduğumda, ilk başta dediğim gibi, biraz tırsarak, biraz da kafamda dönüp duran bu cümleyi bir şekilde anlamaya çalıştım. Ama sonrasında düşündüm: Evet, sonsuz bir eğim var. Gerçekten de sonsuz hızda bir şeyler oluyor! Ya da belki hiçbiri olmuyor? Hangi eğriyi izlersen, o seni alıp başka bir dünyaya götürebilir. İşte eğim tam olarak burada devreye giriyor.
Matematik bazen hayatın derinliklerine de ışık tutabiliyor. Her bir eğri, her bir doğrultu, hayatımızdaki farklı anları temsil edebilir. Bazen sabit bir Y eksenine paralel yol alırız, bazen de hızla bir yerden başka bir yere savruluyoruz.
Sonuç: Y Ekseni Nedir, Eğim Nedir, Ama Sonunda…
Sonuçta, Y eksenine paralel bir çizgiyle karşılaşmak, hayatta her şeyin bazen bir yerde sabitlendiğini anlamamıza neden olabilir. Ne kadar hızlı gitmeye çalışırsak çalışalım, bazen her şeyin yerinde durduğu hissiyle yüzleşebiliriz. Ama eğim konusu da aslında bu kadar basit değil, bazen hayat hızlanır, bazen yavaşlar, bazen de hiçbir şey değişmez.
İzmir’deki sıcağa dayanamayıp Y eksenine paralel bir şekilde yürümek de bir çeşit yaşama biçimi aslında. Evet, bazen hiçbir şey değişmiyor gibi görünse de, “Y eksenine paralel eğim nedir?” sorusunun cevabı aslında çok basit: “Hareket etmiyorsan, her şey sonsuzca aynı kalır.”
Ama hayat da biraz eğimli bir yolculuk değil mi? Ne dersiniz?